Rock IdentifierUkłady i pokroje kryształów
Kluczowe wnioski
- Istnieje siedem układów krystalograficznych, określonych przez wewnętrzną symetrię atomową.
- Pokrój to kształt, w jakim kryształ faktycznie rośnie w danym środowisku.
- Terminy takie jak druza, skupienie naciekowe (botryoidalne) i geoda opisują popularne pokroje kryształów uwielbiane przez kolekcjonerów.
Układ krystalograficzny a pokrój kryształu
Dwa powiązane pojęcia często wywołują dezorientację. Układ krystalograficzny to podstawowa symetria sieci atomowej — stała dla danego minerału. Pokrój to zewnętrzny kształt, w jakim rośnie pojedynczy kryształ, który zależy od przestrzeni, temperatury i warunków chemicznych. Halit zawsze należy do układu regularnego, ale jego pokrój może wahać się od idealnych sześcianów po szkieletowe kryształy lejkowate.
Siedem układów krystalograficznych
Mineralodzy dzielą kryształy na siedem układów krystalograficznych według ich osi i kątów:
- Regularny (izometryczny) — piryt, halit, granat, diament
- Tetragonalny — cyrkon, rutyl
- Heksagonalny — kwarc, beryl, apatyt
- Trigonalny — kalcyt, turmalin, korund
- Ortorombowy — topaz, oliwin, baryt
- Jednoskośny — gips, ortoklaz, mika
- Trójskośny — plagioklaz, turkus
Typowe nawyki, które warto rozpoznać
Pokrój to często pierwsza rzecz, którą zauważasz. Kryształy pryzmatyczne to wydłużone słupki (słupki kwarcu); tabliczkowe to płaskie płytki; igłowe przypominają igły. Druza to dywan maleńkich, błyszczących kryształków pokrywających powierzchnię. Pokrój groniasty wygląda jak kiść winogron lub bąbelki (malachit, hematyt). Pokrój masywny oznacza brak jakiegokolwiek widocznego kształtu kryształu — po prostu jednolitą bryłę.
Geody, konkrecje i matryca
Geoda to pusta w środku skała, której wnętrze wyścielone jest skierowanymi do środka kryształami lub pasiastym agatem — to pustka, która stała się kryształowym ogrodem. Pełna wersja bez pustego wnętrza to konkrecja. Skała macierzysta, na której spoczywa kryształ, nazywana jest matrycą, a dobrze wykształcony kryształ wciąż przytwierdzony do atrakcyjnej matrycy jest często bardziej ceniony niż pojedynczy, luźny okaz.
